KULLANIŞLILIK (İŞLEVSELLİK) :

İşlev(fonksiyon), kullanış ve işleyiş bakımından amaca uygunluk olarak tanımlanmaktadır. İşlev bir yapının kullanım amacını ve buna bağlı gereksinimleri belirtir.
Mimari tasarım çalışmalarında işlev, biçimi, ölçüyü ve kullanılacak malzemeyi belirler.

İşlev (fonksiyon), gereksinmelerin belirlediği istekler ve onların programlaştırılması anlamına geliyor, fakat daha sınırlı olguları anlatmak için de kullanılmaktadır. İşlev öncelikle yapı öğelerinin, tek veya tüm, amaca uygunluğu anlamına gelmektedir. Bu plan özellikleri için olduğu kadar biçim özellikleri için de geçerlidir. Örneğin her yapı bölümü, kendi içinde belirli bir işlevin gereksinmelerini karşılayacak şekilde planlanır: Bir sınıf belli sayıda öğrenci alacaktır, yeterli hacimde hava, yeterli yoğunlukta aydınlatma gerektirir, çocukların boyuna uygun masa ve iskemlelere sahip olmalıdır, bahçeye açılması, kışın güneş alması istenir. Bir konser salonunun akustiği iyi olmalıdır. Günümüz insanı buna benzer sayısız gereksinme için minimum standartlar saptamıştır. Bu standartların bir bölümü, uzun kullanılma süreçleri sonucunda kendiliğinden ortaya çıkmış, fakat özellikle boyutlarla ilgili olan birçoğu da bilimsel araştırmalar istatistikler sonucu elde edilmiştir.

Yukarıdaki örneklerde işlev terimi yapının fiziksel, özellikle de boyutsal
düzenlemesini etkileyen nitelikleri kapsamaktadır. Aynı terim bazen doğrudan doğruya biçim seçiminin nitelikleriyle de ilgili olarak kullanılır. Örneğin, fazla yağışlı bölgelerde çatının fazla eğimli olması, ya da duvar yüzeyinin hava etkilerine karşı uygun bir sıva tabakasıyla örtülmesi, iklim koşullarına uymak için yapılan balkon, saçak, veranda ve ya iç avlu gibi plan öğelerinin kullanımı işleve uygunluk olarak tanımlanabilir.

İşlev terimi, bir yapının farklı amaçlar için kullanılan bölümleri arasında, kullanmanın
gerektirdiği bir sıralamayı da ifada eder. Nasıl herhangi bir eylem birbirini izleyen olaylarla belirlenirse, bir yapının tasarısı da birbirini izleyen bölümlerle kurulur. Bir evin odaları, bir sinemanın girişi çıkışı, bir caminin çeşitli öğeleri arasında bir takım tanımlanabilir, bazen de değişmeyen ilişkiler bulunuyor. Bu ilişkilerin olumlu bir sıralama içerisinde ortaya konması işlevsel oluşum olarak tanımlanabilir.

Bu değişik, fakat birbirine yakın anlamlar arasında işlevsel yapı deyimi en fazla,
farklı görevleri olan bölümler arasında, gereksinimlerin en iyi karşılanacak şekilde düzenlendiği yapı anlamında kullanılmaktadır.’ (1)

(1)Doğan Kuban. Mimarlık Kavramları.